Zjawiska optyczne (cechy minerałów)

Niektóre z odmian minerałów — przeważnie będące cenionymi kamieniami ozdobnymi lub szlachetnymi — wykazują ciekawe efekty optyczne. Zazwyczaj są one proste do rozpoznania nawet przez początkującego kolekcjonera. Dzięki tym efektom poprawne oznaczenie wykazujących je minerały zazwyczaj nie wymaga badania jakichkolwiek innych cech.

Najbardziej znane zjawiska optyczne to:

Dwójłomność

Niektóre minerały przezroczyste rozdwajają promień światła. Po położeniu kryształu na zadrukowanej kartce druk będzie widoczny podwójnie. Najbardziej znanym minerałem wykazującym dwójłomność jest kalcyt. Jego romboidalne, przezroczyste kryształy to tak zwany spat (szpat) islandzki.

Dwójłomność kryształu kalcytu.

Dwójłomność kryształu kalcytu (odmiany nazywanej spatem islandzkim).

Iryzacja

Migotliwość widoczna między innymi na kryształach labradoru – jednej z odmian minerału skalenia. Wraz z obracaniem okazu pojawiają się barwy niebieskie, niebieskozielone, ale też purpurowe i żółte. To efekt nakładania się fal świetlnych odbitych na granicach kryształów. Zjawisko widoczne jest na powierzchniach łupliwości i na wypolerowanych okazach.

Iryzacja na powierzchni labradorytu.

Iryzacja widoczna na wypolerowanej powierzchni labradorytu — skały zbudowanej z kryształów labradoru, czyli odmiany minerału skalenia. Fot. vvoe – Fotolia.com.

Labradoryt - skała zbudowana z odmiany minerału skalenia, wykazującego silną iryzację (tzw. labradoryzację).

Labradoryt (na zdjęciu) to skała zbudowana z labradoru – minerału należącego do grupy skaleni, podgrupy plagioklazów. Labrador wykazuje silną iryzację (tzw. labradoryzację), czyli efekt optyczny polegający na wielokrotnym załamaniu światła na strukturach wewnętrznych kryształu.

Efekt kociego oka

Zjawisko polegające na pojawianiu się migotliwego pasa na powierzchni okazu, przesuwającego się wraz z jego obracaniem. Efekt ten wykazują odmiany kwarcu zawierające igiełkowe, równolegle ułożone wrostki innych minerałów.

Tygrysie oko - kamień ozdobny.

Efekt kociego oka widoczny na wypolerowanej powierzchni kamienia nazywanego tygrysim okiem.

Opalizacja

Barwne błyski pojawiające się na powierzchni niektórych opali to efekt ugięcia się fal świetlnych na globulkach dwutlenku krzemu, które budują ten mineraloid.

Opal z Coober Pedy (Australia).

Opalizacja widoczna na wypolerowanym opalu. Opal pochodzi z Coober Pedy (Australia). Źródło: Wikimedia Commons.