Zaznacz stron臋

Wieloszczety

Zwierz臋ta nale偶膮ce do pier艣cienic. Prowadz膮 wolny lub osiad艂y tryb 偶ycia, g艂贸wnie na dnach m贸rz. Te, kt贸re przyczepiaj膮 si臋 do dna lub le偶膮cych na nim przedmiot贸w (fragment贸w ska艂, szkielet贸w innych zwierz膮t) wytwarzaj膮 rurkowate domki. Zachowuj膮 si臋 one jako skamienia艂o艣ci.

Domki wieloszczet贸w z regu艂y wyst臋puj膮 masowo, wype艂niaj膮c fragmenty ska艂. Z regu艂y maj膮 nieregularne kszta艂ty, ale liczne s膮 tak偶e okazy zwini臋te w jednej p艂aszczy藕nie. Skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w cz臋sto (g艂贸wnie w okazach znajdowanych w osadach polodowcowych p贸艂nocnej i centralnej Polski) odcinaj膮 si臋 na tle ska艂y swoj膮 ja艣niejsz膮 barw膮.

Gdzie mo偶na znale藕膰 skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w?

Skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w s膮 powszechne na du偶ych obszarach Polski:

  • P贸艂nocna i centralna Polska. Okazy ska艂 zawieraj膮ce nagromadzenia rurek obficie wyst臋puj膮 na terenie obj臋tym zlodowaceniami plejstoce艅skimi. Najcz臋艣ciej spotykane s膮 w wojew贸dztwach p贸艂nocnych: na Pomorzu, Warmii i Mazurach. Dalej na po艂udnie ich udzia艂 w ska艂ach w臋glanowych spada. Skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w maj膮 z regu艂y posta膰 rurek o grubych 艣cianach, a niekt贸re z nich s膮 przynajmniej cz臋艣ciowo zwini臋te w jednej p艂aszczy藕nie. T艂o skalne jest ciemnoszare lub br膮zowe. Skamienia艂o艣ci odcinaj膮 si臋 na nim sw膮 ja艣niejsz膮 barw膮.
  • Wy偶yna Krakowsko-Cz臋stochowska. Znajdowane s膮 zar贸wno pojedyncze okazy rurek wieloszczet贸w, jak i ich ca艂e nagromadzenia. W odr贸偶nieniu od znalezisk z osad贸w polodowcowych skamienia艂o艣ci z wy偶yny s膮 bardziej zr贸偶nicowane. Domki wieloszczet贸w rzadziej te偶 odr贸偶niaj膮 si臋 na tle ska艂y, dlatego mog膮 by膰 trudniejsze do dostrze偶enia i zidentyfikowania.

Z czym mo偶na pomyli膰 wieloszczety?

Zwini臋te w jednej p艂aszczy藕nie domki wieloszczet贸w bywaj膮 mylone z muszlami amonitowatych oraz 艣limak贸w. W pierwszym przypadku r贸偶nice s膮 jednak wyra藕ne. Wieloszczety nie wykazuj膮 segmentacji, ornamentacja ich domk贸w jest niedostrzegalna, a 艣rednica rurek jest o wiele mniejsza ni偶 muszli amonitowatych.

Wi臋ksz膮 trudno艣膰 stanowi odr贸偶nienie zwini臋tych skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w od 艣limak贸w. Nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na spos贸b zwini臋cia rurek oraz ich 艣rednic臋. Muszle 艣limak贸w maj膮 zazwyczaj sto偶kowaty kszta艂t i s膮 wi臋ksze od domk贸w wieloszczet贸w.

Skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w z osad贸w polodowcowych.

Skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w z p贸艂nocnej Polski, znalezione w osadach polodowcowych. Szeroko艣膰 okazu wynosi kilkana艣cie centymetr贸w.

Osobny problem stanowi膮 rzadkie skamienia艂o艣ci 艣limak贸w o nieregularnych, s艂abo skr臋conych muszlach. Zazwyczaj wyst臋puj膮 one licznie w skale, w zwi膮zku z czym mog膮 by膰 艂atwo pomylone z nagromadzeniami domk贸w wieloszczet贸w. Na szcz臋艣cie znaleziska takich nietypowych 艣limak贸w s膮 w Polsce rzadkie. Ich stanowiska znajduj膮 si臋 mi臋dzy innymi w okolicach Krakowa. Ich odr贸偶nienie od wieloszczet贸w stanowi problem. Wskaz贸wk膮 jest tam wiek okaz贸w. Nieregularnie zwini臋te 艣limaki s膮 cz臋stsze w ska艂ach ery paleozoicznej, podczas gdy wieloszczety wyst臋puj膮 masowo w osadach jury i kredy.

Poprzeczne przekroje skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w mo偶na te偶 pomyli膰 ze szcz膮tkami koralowc贸w denkowych. Rurki pier艣cienic nie posiadaj膮 uporz膮dkowanych struktur wewn臋trznych, co upodabnia je do tej wymar艂ej grupy parzyde艂kowc贸w. Domki wieloszczet贸w s膮 jednak zazwyczaj rozmieszczone w skale w spos贸b chaotyczny, podczas gdy nagromadzenia koralowc贸w tworz膮 z regu艂y kolonie o mo偶liwym do wskazania generalnym kierunku wzrostu ca艂ej kolonii. Obecno艣膰 zwini臋tych rurek stanowi natomiast argument przes膮dzaj膮cy na korzy艣膰 wieloszczet贸w. Koralowce nie wytwarzaj膮 takich szkielet贸w.

Nieregularne rurki wieloszczet贸w upodabniaj膮 si臋 r贸wnie偶 niekiedy do znalezisk niekt贸rych glon贸w. Najcz臋艣ciej zdarza si臋 tak w p贸艂nocnej Polsce, w zasi臋gu osad贸w polodowcowych. Glony tworz膮 tam w niekt贸rych okazach nagromadzenia chaotycznie rozmieszczonych skamienia艂o艣ci. Poprawne rozpoznanie mo偶e by膰 trudne. Skamienia艂o艣ci glon贸w zazwyczaj nie wyr贸偶niaj膮 si臋 zdecydowanie na tle skalnym, a znajdowane s膮 w wapieniach o barwie jasnoszarej lub niemal bia艂ej. Ska艂y zawieraj膮ce nagromadzenia wieloszczet贸w s膮 na terenie p贸艂nocnej Polski ciemnoszare lub br膮zowe. Trzeba jednak pami臋ta膰, 偶e barwa t艂a skalnego nie ma zwi膮zku ze znajduj膮cymi si臋 w nim skamienia艂o艣ciami i bywa myl膮ca.

Skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w z osad贸w polodowcowych.

Inne skamienia艂o艣ci wieloszczet贸w z osad贸w polodowcowych.