Zaznacz stron臋

Siarczany

Jest to jedna z gromad minera艂贸w. Wi臋cej informacji o klasyfikacji minera艂贸w mo偶na znale藕膰 na tej stronie.

Niezbyt twarde, przezroczyste lub zabarwione na r贸偶ne kolory minera艂y zawieraj膮ce anion siarczanowy. Tworz膮 si臋 przede wszystkim w wyniku wytr膮cania z w贸d morskich oraz w s艂onych jeziorach. Mog膮 powstawa膰 r贸wnie偶 w zwi膮zku z dzia艂alno艣ci膮 magmow膮, w wyniku tak zwanych proces贸w hydrotermalnych. Sporadycznie tworz膮 si臋 tak偶e w wyniku utleniania rud metali.

Dzielone s膮 na nast臋puj膮ce klasy:

  • siarczany bezwodne, w tym tak偶e zawieraj膮ce drugi anion,
  • siarczany uwodnione proste (z jednym kationem) oraz z艂o偶one (wi臋cej kation贸w), w tym tak偶e zawieraj膮ce drugi anion,
  • siarczany kwa艣ne.

Siarczany bezwodne

Du偶a grupa minera艂贸w wytr膮caj膮cych si臋 z w贸d morskich i jeziornych, rzadko stanowi膮cych produkt dzia艂alno艣ci wulkanicznej. Mog膮 tworzy膰 du偶e nagromadzenia.

Do klasy tej zaliczane s膮 nast臋puj膮ce popularne minera艂y:

  • anhydryt (siarczan wapnia),
  • baryt (siarczan baru),
  • celestyn (siarczan strontu).

Minera艂y te wyst臋puj膮 pospolicie w ska艂ach osadowych Polski. Anhydryt towarzyszy z艂o偶om soli kamiennej, zar贸wno z okresu permskiego, jak i z miocenu. Baryt znany jest z wielu stanowisk na Dolnym 艢l膮sku, zw艂aszcza ze Stanis艂awowa ko艂o Jawora, Boguszowa-Gorc ko艂o Wa艂brzycha, ale pojawia si臋 te偶 w G贸rach 艢wi臋tokrzyskich oraz w Tatrach i w z艂o偶ach w臋gla kamiennego G贸rnego 艢l膮ska. Celestyn z kolei towarzyszy siarce rodzimej mi臋dzy Krakowem a Tarnobrzegiem (Mach贸w, Pos膮dza, Swoszowice), gdzie wyst臋puje w osadach morza epoki mioce艅skiej.

Inne kryszta艂y anhydrytu pochodz膮ce z polskiego halitu.

Kryszta艂y anhydrytu pochodz膮ce ze z艂o偶a soli kamiennej (K艂odawa; fot. Kwiatkowski, Jaworska).

Siarczany uwodnione

Tak jak inne siarczany najcz臋艣ciej tworz膮 si臋 w wyniku parowania (ewaporacji) w贸d morskich i jeziornych. Niekt贸re z nich s膮 jednak produktem wietrzenia (utlenianiem rud metali) lub powstaj膮 na skutek dzia艂alno艣ci wulkanicznej.

Do tej grupy zaliczane s膮 zw艂aszcza:

  • gips (uwodniony siarczan wapnia),
  • polihalit (uwodniony siarczan wapnia, magnezu i potasu).

W Polsce szczeg贸lnie powszechny jest gips. Powsta艂 on jako produkt ewaporacji w gor膮cych, silnie zasolonych morzach okres贸w permskiego i epoki mioce艅skiej. Mo偶e te偶 tworzy膰 si臋 w drodze hydratacji (uwodnienia) anhydrytu. Cz臋sto towarzyszy soli kamiennej. Najwa偶niejsze z艂o偶a znajduj膮 si臋:

  • w dolinie Nidy, gdzie minera艂 ten tworzy pok艂ady ska艂 gipsowych o grubo艣ciach (mi膮偶szo艣ciach) do kilkudziesi臋ciu metr贸w,
  • w Nowym L膮dzie i Niwnicach na Dolnym 艢l膮sku,
  • w osadach mioce艅skich G贸rnego 艢l膮ska.

Zbite, jasne skupienia gipsu nazywane s膮 alabastrem 鈥 stanowi on kamie艅 dekoracyjny. W Polsce jest on znany z okolic Ka艅czugi na Podkarpaciu.

Gips szablasty z miocenu.

Gips szablasty (nazwany tak ze wzgl臋du na widoczne na fotografii charakterystyczne kszta艂ty kryszta艂贸w minera艂u gipsu) powsta艂y w morzu mioce艅skim, kt贸re si臋ga艂o po艂udniowych sk艂on贸w G贸r 艢wi臋tokrzyskich). Ods艂oni臋cie to znajduje si臋 w dolinie Nidy.

Ska艂y gipsowe z聽Doliny Nidy; pojedyncze kryszta艂y widoczne na zdj臋ciu maj膮 kilkana艣cie centymetr贸w d艂ugo艣ci.

Ska艂y gipsowe z聽Doliny Nidy; pojedyncze kryszta艂y widoczne na zdj臋ciu maj膮 kilkana艣cie centymetr贸w d艂ugo艣ci.

Selenit - w艂贸knista odmiana minera艂u gipsu.

Selenit – w艂贸knista odmiana minera艂u gipsu.

Gips cechszty艅ski z Legnicko-G艂ogowskiego Zag艂臋bia Miedziowego.

Gips z Legnicko-G艂ogowskiego Okr臋gu Miedziowego (Dolny 艢l膮sk).