Zaznacz stron臋

Lidyt

Lidyt jest ska艂膮 osadow膮 krzemionkow膮 o czarnym lub ciemnoszarym zabarwieniu. Buduje j膮 g艂贸wnie minera艂 chalcedon, a tak偶e kwarc, a substancje bitumiczne nadaj膮 jej ciemny kolor. Niekiedy lidyt jest poprzecinany drobnymi 偶y艂kami bia艂ego kwarcu 鈥 ma wtedy walory dekoracyjne.

Ska艂a ta tworzy najcz臋艣ciej drobne warstewki w otoczeniu innych ska艂, na przyk艂ad 艂upk贸w krzemionkowych. Najwi臋ksze znane pok艂ady si臋gaj膮 kilku metr贸w grubo艣ci (czyli mi膮偶szo艣ci). Liczne sp臋kania powoduj膮 艂atwe rozpadanie si臋 lidyt贸w na drobne bloczki. S膮 one cz臋sto transportowane, tworz膮c wt贸rne z艂o偶a, czyli znajduj膮ce si臋 z dala od ska艂y macierzystej, najcz臋艣ciej w osadach rzek lub sto偶k贸w nap艂ywowych.

Polskie lidyty

Lidyty znane s膮 g艂贸wnie z Dolnego 艢l膮ska, przede wszystkim z G贸r Kaczawskich oraz Bardzkich. Mo偶na je napotka膰 mi臋dzy innymi w Gozdnie, Jerzmanowicach, R贸偶anej, S臋dziszowej, 艢wierzawie (G贸ry Kaczawskie), a tak偶e w Wojciechowicach i 呕danowie w G贸rach Bardzkich. Okazy znajduj膮ce si臋 w swoich ska艂ach macierzystych znane s膮 zar贸wno z G贸r Bardzkich (呕dan贸w-艁upianka), jak i Kaczawskich (okolice Rzesz贸wka i R贸偶anej). Wi臋cej informacji o tych wyst膮pieniach znajduje si臋 poni偶ej.

  • R贸偶ana ko艂o 艢wierzawy i Z艂otoryi 鈥 ods艂oni臋cie w skarpie na zach贸d od starego toru kolejowego na wysoko艣ci pierwszych zabudowa艅 na po艂udniowym skraju miejscowo艣ci; lidyty w 艂awicach znacznej mi膮偶szo艣ci, a przecinaj膮ce je 偶y艂ki kwarcu s膮 bardzo wyra藕ne,
  • S臋dziszowa ko艂o 艢wierzawy 鈥 lidyty znajduj膮 si臋 w dw贸ch starych wyrobiskach: pierwsze z nich zlokalizowane jest 750 m na wsch贸d od zabudowa艅, a drugie 鈥 500 m na wsch贸d od g贸ry Wielis艂awki; okazy s膮 podobne do lidyt贸w z R贸偶anej,
  • Gozdno ko艂o 艢wierzawy i Z艂otoryi 鈥 stare wyrobisko po prawej stronie drogi ze 艢wierzawy do Wilkowa, 300 m przed pierwszymi zabudowaniami Gozdna,
  • 艢wierzawa 鈥 ods艂oni臋cie w skarpie po po艂udniowo-wschodniej stronie zabudowa艅 Lisin, 500 metr贸w na p贸艂noc od dawnej stacji kolejowej 艢wierzawa,
  • Jerzmanice-Zdr贸j ko艂o Z艂otoryi 鈥 lidyty w nieczynnym wyrobisku na p贸艂nocny-zach贸d od miejscowo艣ci, 500 metr贸w na p贸艂noc od drogi Z艂otoryja-Lw贸wek 艢l膮ski,
  • Tarczyn ko艂o Wlenia 鈥 300 metr贸w na zach贸d od miejscowo艣ci, po obu stronach drogi do Wlenia znajdowane by艂y bloki lidytu,
  • 呕dan贸w ko艂o Srebrnej G贸ry (G贸ry Bardzkie) 鈥 ods艂oni臋cie po lewej stronie drogi ze 呕danowa do Wilczy, 150 metr贸w od pierwszych zabudowa艅 miejscowo艣ci, w blokach na zboczu wzniesienia, powy偶ej skarpy,
  • G贸ra 艁upianka ko艂o Srebrnej G贸ry (G贸ry Bardzkie) 鈥 lidyty w niewielkim ods艂oni臋ciu 2,5 kilometra na po艂udniowy-wsch贸d od zabudowa艅 miejscowo艣ci Wilcza.

Z艂o偶a wt贸rne lidyt贸w

Opr贸cz lidyt贸w znajduj膮cych si臋 w ska艂ach macierzystych powszechnie spotykane s膮 tak偶e otoczaki tej ska艂y. Lidyty 鈥 jako ska艂a krzemionkowa 鈥 s膮 bardzo odporne i zachowuj膮 si臋 w osadach rzecznych nawet wtedy, gdy wi臋kszo艣膰 ska艂 ich otaczaj膮cych ulegnie ca艂kowitemu zniszczeniu. Takie nagromadzenia wyerodowanych i przetransportowanych, najcz臋艣ciej przez wod臋, fragment贸w lidyt贸w nazywamy z艂o偶ami wt贸rnymi.

Na Dolnym 艢l膮sku otoczaki (kuliste i owalne, naturalnie obtoczone okazy) lidyt贸w mo偶na znale藕膰 w wielu 偶wirowniach. Ich udzia艂 mo偶e dochodzi膰 do kilkunastu procent og贸艂u otoczak贸w. Najwi臋cej okaz贸w pojawia si臋 oczywi艣cie w osadach rzek p艂yn膮cych przez obszary pierwotnego wyst臋powania lidyt贸w. Jednym z takich stanowisk jest 偶wirownia w Kopaczu, dwa kilometry na po艂udnie od Z艂otoryi, 200 metr贸w od drogi do Legnicy, nieopodal toru kolejowego przecinaj膮cego t臋 drog臋.