Awalonia

Orogeneza kaledońska.

Mikrokontynent Awalonia krótko po jego przyłączeniu do Laurencji (Ameryka Północna) i Baltiki (platforma wschodnioeuropejska) w trakcie orogenezy kaledońskiej. Zaznaczona na mapie współczesna linia brzegowa pozwala na prześledzenie, gdzie obecnie znajduje się podłoże dawnej Awalonii. Źródło: Wikimedia Commons.

Mikrokontynent istniejący od wczesnego ordowiku do wczesnego dewonu (od 485 mln lat temu do około 410 mln lat). Obecnie stanowi on fragment podłoża Europy Zachodniej oraz południowo-wschodniej części Ameryki Północnej.

Awalonia powstała na obrzeżeniu wielkiego kontynentu Gondwana, w rejonie dzisiejszej Ameryki Południowej (okolice ujścia Amazonki) oraz Afryki Zachodniej. Początkowo stanowiła łuk wysp wulkanicznych, podobnych do współczesnych wysp japońskich. Z powstaniem i rozwojem tego łuku związana była intensywna działalność tektoniczna i magmowa, określana mianem orogenezy kadomskiej.

Awalonia we wczesnym ordowiku.

Awalonia we wczesnym ordowiku. Czerwonym kolorem zaznaczono zarysy nowopowstałego mikrokontynentu. Awalonia zaczynała właśnie swój dryf w kierunku Laurencji i Baltiki. Rekonstrukcja przygotowana z użyciem programu GMAP.

Skrócona historia Awalonii jako samodzielnego mikrokontynentu:

  1. Z początkiem ordowiku Awalonia stała się samodzielnym lądem, który odłączył się od Gondwany i zaczął przesuwać się w kierunku Laurencji (dzisiejsza Ameryka Północna) i Baltiki (kontynent obejmujący obszar współczesnej platformy wschodnioeuropejskiej).
  2. Przyłączenie wschodniej części Awalonii do Baltiki miało miejsce w późnym ordowiku; po dobudowaniu do platformy wschodnioeuropejskiej mikrokontynent utworzył podłoże dzisiejszej Anglii, Belgii, Holandii, północnych Niemiec, a być może także północno-zachodniej części Polski i fragmentu Rumunii i Bułgarii.
  3. Przyłączenie zachodniej części Awalonii do Laurencji zakończyło się we wczesnym dewonie (faza akadyjska). Mikrokontynent utworzył podłoże dzisiejszych Appalachów.

Przyłączanie Awalonii do Baltiki i Laurencji miało miejsce w trakcie orogenezy kaledońskiej. Fragmenty Europy, które w ordowiku stanowiły część Awalonii, są zaznaczone na załączonej mapie (numer 2).

Europa 300 mln lat temu - fragment.

Podłoże Awalonii na tle powstałego około300 mln lat temu kontynentu Pangea. Zasięg podłoża awalońskiego na tle współczesnego przebiegu linii brzegowej oznaczono numerem 2. W. = lokalizacja dzisiejszej Warszawy.

Istnienie Awalonii jako samodzielnego mikrokontynentu potwierdzają następujące przesłanki geologiczne:

  • dane paleomagnetyczne; potwierdzają one, że skały Awalonii przebyły w ordowiku długą drogę z Gondwany w kierunku Baltiki oraz Laurencji,
  • dane paleontologiczne – skamieniałości potwierdzają, że w ordowiku Awalonia stanowiła oddzielną prowincję biogeograficzną, a więc musiała być oddzielona od innych lądów oceanami.

Nazwa mikrokontynentu pochodzi od półwyspu Avalon na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej.