Polska na równiku, czyli ślady dawnego oceanu w zabytkach Poznania

Projekt popularyzujący wiedzę o przeszłości geologicznej Polski, wykorzystujący skamieniałości widoczne w kamieniu dekoracyjnym w zabytkach Poznania

Patrząc na mało urozmaicony krajobraz Wielkopolski trudno wyobrazić sobie, że okolice Poznania były w dawnej przeszłości areną wielu niezwykłych wydarzeń.

Na tym nizinnym dzisiaj obszarze znajdowały się kiedyś wysokie góry. W innych okresach geologicznych okolice Poznania zalane były ciepłym morzem, takim jak współcześnie w rejonie Indonezji i na Karaibach.

Wielkopolski nie ominęły też zlodowacenia, w czasie których cały ten teren pokryty został wielometrową warstwą lodu.

Śladów tej niesamowitej historii poszukują geolodzy. Może je jednak znaleźć każdy z nas.

Nie trzeba daleko wyjeżdżać ani prowadzić skomplikowanych badań. Wystarczy obejrzeć kilka najbardziej znanych zabytków Poznania, albo podnieść kamienie leżące w ogrodzie, by stać się świadkiem jednej z najbardziej fascynujących opowieści z najdawniejszych dziejów.

Wszystkie materiały opracowane w ramach projektu, znajdujące się na tej stronie, są dostępne na licencji Creative Commons z uznaniem autorstwa.

Wysokie góry, gorące morze…

i krajobraz przypominający Morze Martwe.

Choć trudno w to uwierzyć, to właśnie tak wyglądała Polska w dalekiej przeszłości.

Przewodnik

Przeczytaj krótki przewodnik po historii geologicznej Polski.

Cofnij się w czasie do czasów, gdy na terenie naszego kraju znajdowało się gorące, płytkie morze. Zobacz, jak na miejscu tego morza pojawiły się góry i dymiące wulkany. Dowiedz się, w jaki sposób te pradawne góry zniknęły z krajobrazu, a na ich miejscu ponownie pojawiło się morze zalewające niemal całe terytorium Polski.

Zajrzyj do przewodnika

Wystawa

Obejrzyj wystawę skał i skamieniałości, które dokumentują opisaną tutaj historię. Wystawa jest eksponowana w Pracowni Muzeum Ziemi UAM w Poznaniu od września 2015.
Zobacz wystawę

Muzeum

Przejdź na stronę Pracowni Muzeum Ziemi UAM w Poznaniu, gdzie eksponowana jest wystawa skał i skamieniałości, dzięki którym poznajemy geologiczną historię Polski i świata.
Idź do muzeum

Wycieczka

Zajrzyj do przewodnika po najbardziej znanych zabytkach Poznania.

Zobaczysz, że możemy w nich podziwiać nie tylko pamiątki historyczne, ale także znaleźć ślady dawnych mórz i oceanów, wysokich gór oraz wulkanów.

Idź na wycieczkę

Autor projektu

Skontaktuj się z twórcą projektu

Projekt realizuje Paweł Wolniewicz (Instytut Geologii UAM w Poznaniu), który jest również głównym redaktorem serwisu Żywa Planeta.

Pomysłodawca projektu prowadzi także zajęcia i lekcje muzealne dla szkół w Muzeum Ziemi UAM. Z przyjemnością odpowie też na pytania dotyczące wszelkich znalezisk geologicznych w terenu Wielkopolski.

Kontakt z autorem pod adresem pawelw (małpa) amu.edu.pl

Więcej informacji o twórcy projektu tutaj.

Materiały promocyjne

Zobacz materiały promujące projekt oraz wystawę:

  • ulotki i foldery opisujące historię geologiczną Polski,
  • a także przewodniki po opisanej tutaj trasie wycieczkowej.
Ściągnij ulotki i foldery

Mapa zabytków

Zobacz miejsca, w których możesz obejrzeć pamiątki z dalekiej przeszłości, do 400 milionów lat wstecz

Katedra

Bazylika Archikatedralna św. Apostołów Piotra i Pawła

ul. Ostrów Tumski 17, 61-120 Poznań

W posadzce naw warto obejrzeć:

  • wapień z Dębnika (skamieniałości zwierząt morskich sprzed 380 mln lat) Zobacz więcej
  • wapień z Morawicy (skamieniałości zwierząt z okresu jurajskiego, sprzed 160 mln lat) Zobacz więcej

Fara

Fara Poznańska

Bazylika Kolegiacka Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny

ul. Klasztorna 11, 61-779 Poznań

W posadzce naw warto zobaczyć wapienie z Olandii (ze skamieniałościami zwierząt morskich sprzed 450 mln lat) Zobacz więcej

W posadzce kruchty widoczne są wapienie z Bolechowic, z białawymi zarysami skamieniałości z okresu dewońskiego, sprzed ponad 350 mln lat Zobacz więcej

Kościół św. Franciszka Serafickiego

Kościół św. Franciszka Serafickiego

„kościół bernardynów”

ul. Garbary 22, Poznań

W posadzce widoczne są:

  • ciemne wapienie z Bolechowic (z widocznymi skamieniałościami zwierząt morskich z okresu dewońskiego) Zobacz więcej
  • jasne wapienie z Morawicy (powstały w jurajskim morzu, 160 mln lat temu) Zobacz więcej

Kościół św. Antoniego Padewskiego

Kościół św. Antoniego Padewskiego na Górze Przemysła

ul. Franciszkańska 2, 61-001 Poznań

W stopniach ołtarza warto obejrzeć zlepieńce zygmuntowskie, które powstały w wysokich górach na terenie dzisiejszej Polski, ponad 250 mln lat temu Zobacz więcej

Dworzec Zachodni

Dworzec Zachodni PKP

Głogowska 16, 60-734 Poznań

Parapety wewnętrzne wykonane są z permskiego zlepieńca powstałego w gorącym, półsuchym klimacie ponad 250 milionów lat temu Zobacz więcej

Collegium Minus UAM

Collegium Minus UAM

ul. Wieniawskiego 1

Posadzki wykonane są między innymi z wapienia jurajskiego ze skamieniałościami gąbek, amonitów i belemnitów Zobacz więcej

Kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa i Św. Floriana

Najświętszego Serca Jezusa i Św. Floriana

Kościelna 5, Poznań

Posadzka kościoła wykonana jest w większości z jasnych wapieni jurajskich pochodzących z Bawarii, z okolic miejscowości Solnhofen, gdzie znajdowano również skamieniałości zwierząt będących przypuszczalnie najstarszymi ptakami. Wapień nosi handlową nazwę Jura Gelb. Można w nim zobaczyć skamieniałości amonitów, belemnitów oraz gąbek.

Ratusz

Ratusz w Poznaniu

Stary Rynek 1, Poznań

Wewnątrz ratusza posadzka wykonana z wapieni jurajskich z Morawicy Zobacz więcej

W loggii oraz przed wejściem głównym posadzka wykonana z ordowickich wapieni ze Szwecji, ze skamieniałościami łodzikowatych Zobacz więcej

Collegium Maius

Collegium Maius w Poznaniu

Fredry 10, Poznań

Posadzka wykonana jest z jasnego wapienia jurajskiego ze skamieniałościami morskich zwierząt oraz śladami działalności organizmów żywych, drążących osad na dnie morza.

Ulica Wysoka

Ulica Wysoka w Poznaniu

Zabytkowe krawężniki oraz rynsztoki wykonane są z karbońskiego granitu ze Strzegomia. Powstał on ponad 300 milionów lat temu, w trakcie orogenezy waryscyjskiej, związanej z kolizjami kontynentów i tworzeniem się wielkiego kontynentu Pangea. Zdarzenia te powodowały przetapianie skał. Głęboko pod powierzchnią tworzyły się zbiorniki magmowe. Ze stygnącego stopu skalnego krystalizowały granity, które można oglądać na zabytkowej ulicy Wysokiej.

Urząd Wojewódzki

Urząd Wojewódzki w Poznaniu

aleja Niepodległości 16/18, Poznań

Na południowej fasadzie budynku można oglądać wapienie jurajskie (czasami nazywane niepoprawnie „trawertynami”), zawierające liczne skamieniałości zwierząt morskich: gąbek, belemnitów, a także igły jeżowców.

Projekt jest finansowany ze środków przyznanych przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej na podstawie umowy nr 36/UD/SKILLS/2014 o wykorzystanie Nagrody przyznanej w konkursie eNgage w ramach projektu SKILLS współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego.

KL EFS.