Tabela stratygraficzna

Uwaga! Poni偶sza tabela stratygraficzna jest uproszczona. Zawiera ona jedynie jednostki geochronologiczne najwy偶szego rz臋du (z pomini臋ciem wiek贸w, a w przypadku starszych dziej贸w Ziemi – tak偶e epok i okres贸w. Kompletn膮 tabel臋 stratygraficzn膮 mo偶na znale藕膰 na stronach Wikipedii.

Najnowsza, oficjalna wersja tabeli stratygraficznej jest r贸wnie偶 dost臋pna (w wersji angloj臋zycznej) na stronach International Commission on Stratigraphy.

eon (eonotem) era (eratem) okres (system) epoka (oddzia艂)
Fanerozoik Kenozoik Czwartorz臋d Holocen
Plejstocen
od 2,6 mln lat
Neogen Pliocen
od 5,3 mln lat
Miocen
od 23 mln lat
Paleogen Oligocen
od 34 mln lat
Eocen
od 56 mln lat
Paleocen
od 65 mln lat
Mezozoik Kreda
od 146 mln lat
Jura
od 200 mln lat
Trias
od 251 mln lat
Paleozoik Perm
od 299 mln lat
Karbon
od 360 mln lat
Dewon
od 416 mln lat
Sylur
od 444 mln lat
Ordowik
od 488 mln lat
Kambr
od 542 mln lat
Proterozoik Neoproterozoik
od 1 mld lat
Mezoproterozoik
od 1,6 mld lat
Paleoproterozoik
od 2,5 mld lat
Archaik Neoarchaik
od 2,8 mld lat
Mezoarchaik
od 3,2 mld lat
Paleoarchaik
od 3,6 mld lat
Eoarchaik
od 4,6 mld lat

Co to jest tabela stratygraficzna?

Tabela stratygraficzna to graficzne przedstawienie podzia艂u geologicznych dziej贸w Ziemi, od momentu jej powstania 4,6 mld lat temu a偶 do czas贸w dzisiejszych.

Tabela zawiera jednostki czasowe (geochronologiczne) wydzielone na podstawie bada艅 geologicznych i paleontologicznych. Granice pomi臋dzy poszczeg贸lnymi jednostkami s膮 czysto umowne i nie musz膮 by膰 zwi膮zane z konkretnymi zdarzeniami z historii Ziemi. Ka偶da granica musi jednak posiada膰 wzorcowy profil skalny, w kt贸rym mo偶na j膮 datowa膰 i analizowa膰. Taki profil nosi nazw臋 stratotypu.

Datowania granic pomi臋dzy jednostkami s膮 na bie偶膮co korygowane wraz z opracowywaniem nowych metod geologicznych pozwalaj膮cych na ustalanie bezwzgl臋dnego wieku ska艂. Ca艂a tabela stratygraficzna r贸wnie偶 podlega ci膮g艂ej weryfikacji. Wprowadzanie i usuwanie jednostek, a tak偶e ich modyfikacje maj膮 na celu jak najbardziej precyzyjne opisanie historii geologicznej.

Jednostki stratygraficzne (geochronologiczne) s膮 zagnie偶d偶one, to znaczy dziel膮 si臋 na podjednostki ni偶szego rz臋du. W ten spos贸b powstaje charakterystyczna struktura tabeli stratygraficznej. Najwi臋ksze jednostki geochronologiczne, czyli eony, dziel膮 si臋 kolejno na ery, okresy, epoki i wieki.

Opr贸cz jednostek geochronologicznych, odnosz膮cych si臋 wprost do czasu, istniej膮 jeszcze jednostki chronostratygraficzne, zwi膮zane ze ska艂ami. Pokrywaj膮 si臋 one z wymienionymi wcze艣niej eonami, erami, okresami, epokami oraz wiekami. Nosz膮 jednak inne nazwy 鈥 odpowiednio eonotem, eratem, system, oddzia艂, pi臋tro.

Jednostki geochronologiczne i chronostratygraficzne maj膮 takie same nazwy oraz granice. Przyk艂adowo: okres dewo艅ski i system dewo艅ski. To, kt贸re z okre艣le艅 nale偶y wybra膰, zale偶y od tego, czy rozwa偶ania dotycz膮 czasu, czy ska艂. W pierwszym przypadku nale偶y powiedzie膰 „okres dewo艅ski” (na przyk艂ad „w okresie dewo艅skim pojawi艂y si臋 kr臋gowce l膮dowe”). W drugiej sytuacji trzeba u偶y膰 terminu „system dewo艅ski” (na przyk艂ad „ska艂y systemu dewo艅skiego to w Polsce przede wszystkim osady klastyczne oraz w臋glany”).